Η εσοχή στην οποία το λεωφορείο δεν μπαίνει ποτέ

Η παραλιακή της Λεμεσού είναι τρεις δρόμοι στη σειρά: Σπύρου Αραούζου στο παλιό κέντρο, μετά 28ης Οκτωβρίου και μετά Βασιλέως Γεωργίου Α΄ στον Ποταμό Γερμασόγειας. Σχεδόν δέκα χιλιόμετρα δίπλα στη θάλασσα, με όριο 50 χλμ/ώρα παντού.4 Και σχεδόν σε όλο το μήκος οι στάσεις είναι φτιαγμένες με τον ίδιο τρόπο: το οδόστρωμα πλαταίνει τοπικά και το λεωφορείο υποτίθεται ότι βγαίνει από τη λωρίδα μέσα σε μια εσοχή.

Η πρόθεση είναι κατανοητή — ένα σταματημένο λεωφορείο να μην κρατά την κυκλοφορία. Στην πράξη δεν δουλεύει ούτε το ένα ούτε το άλλο: το λεωφορείο δεν μπαίνει, και η κυκλοφορία περιμένει έτσι κι αλλιώς.

Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα

Ο μηχανισμός είναι πάντα ο ίδιος:

• το λεωφορείο δεν μπορεί να πλησιάσει το κράσπεδο και σταματά ένα με δύο μέτρα μακριά του·
• οι πόρτες ανοίγουν πάνω από το οδόστρωμα και οι επιβάτες κατεβαίνουν στην άσφαλτο·
• η ράμπα, σχεδιασμένη να ακουμπά σε κράσπεδο, δεν έχει πού να πέσει — καροτσάκια και αμαξίδια μένουν στο πεζοδρόμιο·
• η ουρά για επιβίβαση στέκεται στον δρόμο, στο κενό ανάμεσα στο λεωφορείο και το κράσπεδο.

Η εσοχή είναι τεχνική για υπεραστικό δρόμο

Δεν είναι κυπριακή εφεύρεση ούτε λάθος κάποιου. Οι εσοχές είναι τυποποιημένο στοιχείο με συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογής. Απλώς δεν είναι αυτό εδώ.

Ο αμερικανικός οδηγός σχεδιασμού στάσεων απαριθμεί τις συνθήκες υπό τις οποίες μια εσοχή βγάζει νόημα: πάνω από 250 οχήματα την ώρα αιχμής στη δεξιά λωρίδα, ταχύτητες άνω των 40 μιλίων (64 χλμ/ώρα), χρόνος στάσης πάνω από 30 δευτερόλεπτα, ορατότητα κομμένη από λόφο ή στροφή.2 Η παραλιακή δεν πληροί καμία από αυτές.

Το Λονδίνο το λέει ακόμη πιο ωμά:

Το Λονδίνο δεν έμεινε στη σύσταση: υιοθέτησε πολιτική να γεμίζει τις εσοχές σε κάθε δρόμο με όριο 30 μιλίων (48 χλμ/ώρα) ή χαμηλότερο. Το κυπριακό αστικό όριο είναι 50 χλμ/ώρα.3

Γιατί το λεωφορείο δεν μπορεί φυσικά να μπει

Δεν φταίνε οι οδηγοί. Για να καταλήξει παράλληλο στο κράσπεδο, το λεωφορείο χρειάζεται στάση αρκετά μακριά ώστε να πλησιάσει, να ευθυγραμμιστεί, να σταματήσει και να ξαναβγεί. Το ελάχιστο είναι 33 μέτρα· για στάσεις κάτω των 25 μέτρων ο οδηγός του Λονδίνου λέει ξεκάθαρα ότι απλώς δεν δουλεύουν.1 Οι δικές μας είναι αισθητά κοντύτερες.

Από εκεί και πέρα το ένα φέρνει το άλλο:

• το κεκλιμένο άκρο βάζει το λεωφορείο υπό γωνία — δεν υπάρχει χώρος να ευθυγραμμιστεί, κι έτσι η μπροστινή πόρτα καταλήγει πιο μακριά από το κράσπεδο απ’ ό,τι η πίσω·
• στην εσοχή στέκεται ξένο αυτοκίνητο — η εσοχή μοιάζει ακριβώς με βολικό σημείο για στάση «ένα λεπτό», και η κίτρινη διαγράμμιση δεν το αλλάζει·
• για να βγει πρέπει να δώσει προτεραιότητα — ο οδηγός που μπήκε χάνει τη θέση του στην κυκλοφορία και περιμένει κενό·
• γι’ αυτό οι οδηγοί σταματούν να τις χρησιμοποιούν. Είναι τεκμηριωμένο: σε πυκνή κυκλοφορία οι οδηγοί λεωφορείων απλώς δεν μπαίνουν.2

Αποτέλεσμα: μια εσοχή χτισμένη, διαγραμμισμένη και συντηρούμενη — άδεια ή γεμάτη με ξένο αυτοκίνητο, ενώ το λεωφορείο σταματά στη λωρίδα. Ακριβώς σαν να μην υπήρχε, μόνο χειρότερα: το κράσπεδο είναι τώρα πιο μακριά.

Τι μπαίνει στη θέση της

Υπάρχουν δύο λύσεις, και οι δύο κοστίζουν λιγότερο από τη διατήρηση της εσοχής.

Το Λονδίνο μέτρησε το αποτέλεσμα πριν και μετά σε πραγματικούς δρόμους. Αφού γεμίστηκαν οι εσοχές, το ποσοστό των επιβατών που αναγκάζονταν να πατήσουν στο οδόστρωμα έπεσε από 3–24% σε 1% το πολύ· η επιβίβαση έγινε 0,5–1 δευτερόλεπτο ταχύτερη ανά επιβάτη· η καθυστέρηση του λεωφορείου μειώθηκε κατά 2–4 δευτερόλεπτα. Η παράνομη στάθμευση στις στάσεις έπεσε κατά 69–83%.1

Μετά την κατασκευή πλατφορμών, το ποσοστό των λεωφορείων που σταματούσαν κολλητά στο κράσπεδο πήγε από το μηδέν στο 95% σε ένα από τα σημεία.1

Οι αντιρρήσεις που ακούγονται πρώτες

«Το λεωφορείο θα στέκεται στη λωρίδα και θα περιμένουν όλοι πίσω του». Εν μέρει δίκαιο: το Λονδίνο παραδέχεται ανοιχτά ότι η στάση στη λωρίδα μειώνει τη χωρητικότητα. Υπάρχουν όμως τρεις διορθώσεις. Ο δρόμος έχει δύο λωρίδες — το λεωφορείο απλώς το προσπερνούν από τη δεύτερη. Η δεξιά λωρίδα στην Κύπρο είναι έτσι κι αλλιώς σχεδόν πάντα πιασμένη από σταματημένα αυτοκίνητα, άρα το ωφέλιμο πλάτος είναι ήδη μία λωρίδα. Και κυρίως: το λεωφορείο ήδη στέκεται στη λωρίδα, αφού στην εσοχή δεν μπαίνει. Δεν συζητάμε ένα νέο εμπόδιο, αλλά το ίδιο, θεσμοθετημένο και με όφελος για τους επιβάτες.

«Θα χαθεί η στάθμευση». Η πλατφόρμα πιάνει δύο θέσεις. Η εσοχή, από την άλλη, δεσμεύει περισσότερο κράσπεδο από οποιαδήποτε πλατφόρμα — μαζί με τα κεκλιμένα άκρα.1 Συνολικά η στάθμευση αυξάνεται, δεν μειώνεται.

«Είναι ακριβό». Το γέμισμα μιας εσοχής είναι άσφαλτος, κράσπεδο και διαγράμμιση σε ένα μικρό κομμάτι. Οι υπάρχουσες εσοχές μπορούν να διορθωθούν και τμηματικά: να γεμίσει μόνο το σημείο όπου σταματά η μπροστινή πόρτα και να μείνει το υπόλοιπο. Αυτό ακριβώς συνιστά το Λονδίνο εκεί όπου παρκάρουν επίμονα μέσα στις εσοχές.1

Πού οι εσοχές έχουν πράγματι θέση

Για να μην ακουστεί ότι «οι εσοχές είναι πάντα κακές»:

• σε υπεραστικούς και ταχείς δρόμους — πάνω από 64 χλμ/ώρα, όπου η στάση στη λωρίδα είναι όντως επικίνδυνη·
• όπου λόφος ή στροφή κρύβει τη στάση και ο οδηγός από πίσω δεν προλαβαίνει να φρενάρει·
• σε αφετηρίες και σημεία αναμονής, όπου το λεωφορείο στέκεται πολλή ώρα·
• σε στάσεις με πολύ μεγάλο χρόνο επιβίβασης — από 30 δευτερόλεπτα και πάνω.

Η παραλιακή της Λεμεσού δεν είναι τίποτα από αυτά. Είναι ένας συνηθισμένος δρόμος πόλης με όριο 50, καταστήματα, ξενοδοχεία και κόσμο με καροτσάκια.

Τι προτείνουμε