Ο δρόμος που δεν φαίνεται από τα αυτοκίνητα
Ένας συνηθισμένος δρόμος κατοικιών στην Κύπρο. Σβήσαμε από τη φωτογραφία τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα — και αποδείχθηκε ότι ο χώρος φτάνει για όλα μαζί: για λωρίδα κυκλοφορίας, για στάθμευση και για πεζοδρόμιο απ’ όπου περνά καροτσάκι.
Μία και η αυτή φωτογραφία. Σύρετε τον δείκτη: δεξιά ο δρόμος όπως είναι σήμερα, αριστερά η ίδια πανοραμική λήψη με σβησμένα τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα. Τίποτε άλλο δεν άλλαξε.
Επεξεργασία: cy4people. Βασική εικόνα: Google Street ViewΔεν είναι ο χειρότερος δρόμος της Κύπρου, ούτε καμιά ειδική περίπτωση. Διώροφα σπίτια, μαντρότοιχοι από τσιμεντόλιθους, ελιές κατά μήκος της μάντρας, καλώδια από πάνω. Τέτοιος δρόμος υπάρχει σε κάθε γειτονιά της Λεμεσού, της Λάρνακας και της Λευκωσίας. Πιθανότατα μένετε σε έναν σαν αυτόν.
Κοιτάξτε ξανά το αριστερό μισό της εικόνας και προσπαθήστε να βρείτε το πεζοδρόμιο.
Πρώτα ας βγάλουμε απλώς τα αυτοκίνητα
Αυτό που βλέπετε αριστερά από τον δείκτη δεν είναι πρόταση ούτε όνειρο. Είναι η ίδια πανοραμική λήψη με σβησμένα τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα και τίποτε άλλο αλλαγμένο: οι μάντρες στέκουν εκεί που στέκονταν, η άσφαλτος είναι η ίδια, τα δέντρα τα ίδια, ούτε ένα εκατοστό δεν μετακινήθηκε.
Ο ίδιος δρόμος χωρίς τα αυτοκίνητα. Αριστερά, κατά μήκος της μάντρας, τρέχει μια τσιμεντένια λωρίδα όπου δύο άνθρωποι περνούν άνετα ο ένας δίπλα στον άλλο. Δεξιά, κάτω από τις ελιές, υπάρχει και δεύτερη. Ο δρόμος δεν είναι στενός. Απλώς δεν φαίνεται.
Επεξεργασία: cy4people. Βασική εικόνα: Google Street ViewΤο πεζοδρόμιο είναι εδώ. Χτίστηκε, χύθηκε και βρίσκεται στη θέση του εδώ και χρόνια. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν φτάνει — το πρόβλημα είναι ότι είναι κατειλημμένο.
Ο χώρος υπάρχει, απλώς είναι πιασμένος
Και αυτό δεν είναι παράπονο για τους οδηγούς. Όποιος γυρίζει σπίτι βάζει το αυτοκίνητο εκεί όπου μπορεί να μπει αυτοκίνητο. Διαγραμμισμένες θέσεις στον δρόμο δεν υπάρχουν, αυλή δεν έχει κάθε σπίτι, και αν όλοι παρκάρουν τίμια κατά μήκος και των δύο κρασπέδων, δύο αντίθετα αυτοκίνητα δεν διασταυρώνονται πια. Άρα ο καθένας ανεβάζει δύο ρόδες στην πλακόστρωση — όχι από αναίδεια, αλλά για να μπορέσει να περάσει ο γείτονας.
Τα υπόλοιπα έρχονται μόνα τους: το αυτοκίνητο στέκεται μισό πάνω στο πεζοδρόμιο, ο πεζός περπατά στο οδόστρωμα, και όποιος έχει καροτσάκι κάνει μεταβολή και πηγαίνει από αλλού. Τυπικά, η στάθμευση στο πεζοδρόμιο στην Κύπρο τιμωρείται. Στον δρόμο αυτό δεν αλλάζει τίποτα, γιατί ο οδηγός δεν έχει εναλλακτική.
Η στάθμευση μένει — απλώς οργανωμένη
Το πρώτο που ακούς μπροστά σε τέτοιες εικόνες είναι «θέλετε να πάρετε από τον κόσμο το πάρκινγκ». Δεν θέλουμε. Τα αυτοκίνητα δεν πάνε πουθενά — μπαίνουν σε μία σειρά, κατά μήκος της μίας πλευράς, πάνω σε διαγράμμιση.
Τα ίδια αυτοκίνητα, η ίδια άσφαλτος. Η σειρά πιάνει τα δύο μέτρα που πιάνει το αυτοκίνητο και σήμερα — η διαφορά είναι ότι τώρα αυτά τα δύο μέτρα είναι μετρημένα και οριοθετημένα, αντί να δαγκώνονται από το πεζοδρόμιο.
Απεικόνιση: cy4people. Βασική εικόνα: Google Street ViewΌ,τι περισσεύει φτάνει για μία λωρίδα κυκλοφορίας. Και αυτό δεν είναι απώλεια: περισσότερες από μία λωρίδες δεν υπήρξαν ποτέ εδώ. Δύο αντίθετα αυτοκίνητα σε τέτοιον δρόμο δεν διασταυρώθηκαν ποτέ — απλώς αυτό δεν ήταν γραμμένο πουθενά και το διαπραγματεύονταν από την αρχή δύο οδηγοί κάθε φορά.
Και τότε εμφανίζεται πεζοδρόμιο
Μια συνεχής λωρίδα από γωνία σε γωνία. Ενάμισι με δύο μέτρα επιφάνειας κατά μήκος της μάντρας είναι το ελάχιστο για να περπατήσει κανείς στον δρόμο με καροτσάκι, με τα ψώνια, με περιπατητήρα ή με αναπηρικό αμαξίδιο.1
Απεικόνιση: cy4people. Βασική εικόνα: Google Street ViewΗ διαφορά ανάμεσα στο να περνάς πλάγια ανάμεσα σε έναν καθρέφτη και έναν τοίχο και στο να περπατάς μοιάζει λεπτομέρεια — μέχρι τη μέρα που βγαίνεις από το σπίτι με ένα παιδί, με μια βαλίτσα ή με την ογδοντάχρονη μητέρα σου αγκαζέ.
Ο ίδιος δρόμος, η ίδια άσφαλτος, τα ίδια αυτοκίνητα. Άλλαξε ακριβώς μία απόφαση: το πού στέκονται.
Απεικόνιση: cy4people. Βασική εικόνα: Google Street ViewΤι χρειάζεται γι’ αυτό
Ούτε μία μάντρα, ούτε ένα δέντρο, ούτε ένα σπίτι. Διαγράμμιση, μια πινακίδα και κολωνάκια ή τσιμεντένιες ημισφαίρες εκεί όπου αλλιώς το αυτοκίνητο θα ξανανέβει στην πλακόστρωση. Είναι δουλειά ενός σαββατοκύριακου και κοστίζει μια τάξη μεγέθους λιγότερο από οποιαδήποτε ανακατασκευή — και ακριβώς γι’ αυτό δεν είναι τρομακτικό να δοκιμαστεί: αν δεν πετύχει, όλα γυρίζουν πίσω εξίσου γρήγορα.
Περίπου γι’ αυτή την ιδέα φτιάξαμε αυτόν τον ιστότοπο. Σχεδόν όλα όσα γράφουμε έχουν ήδη λυθεί κάπου, και η λύση σχεδόν πάντα αποδεικνύεται απλούστερη και φθηνότερη απ’ ό,τι φαίνεται με την πρώτη ματιά. Η δυσκολία δεν είναι στο μπετόν ούτε στον προϋπολογισμό. Η δυσκολία είναι να ειπωθεί μία φορά δυνατά σε ποιον ανήκουν αυτά τα δύο μέτρα.
Πηγές
Department for Transport (UK), «Inclusive Mobility: A Guide to Best Practice» — συνιστώμενο πλάτος πεζοδρομίου 2,0 μ, αποδεκτό ελάχιστο 1,5 μ — gov.uk (PDF).
Η μέτρηση ενός τυπικού δρόμου κατοικιών (~8,3 μ από μάντρα σε μάντρα) και το πλήρες σχέδιο για μια γειτονιά — η μελέτη μας για τον βόρειο Άγιο Ιωάννη.